Między restrukturyzacją a upadłością. Co dalej z kopalnią?
Decyzja Sądu Rejonowego Katowice-Wschód z 7 stycznia 2026 r. o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego Przedsiębiorstwa Górniczego „Silesia” Sp. z o.o. diametralnie zmienia sytuację, w której znalazła się kopalnia. W ślad za postanowieniem do Sądu wpłynęły już dwa wnioski o ogłoszenie upadłości.
- Co wydarzyło się do tej pory?
W październiku 2025 roku, dłużnik złożył wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. Sąd Rejonowy Katowice – Wschód przychylił się do tego wniosku, otwierając postępowanie sanacyjne. W toku tego postępowania zarządca sporządził i przekazał sędziemu-komisarzowi spis wierzytelności. Następnie, dnia 7 stycznia 2026 r. Sąd zdecydował o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, wydając stosowne postanowienie. Dnia 21 stycznia jeden z wierzycieli złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, a 3 lutego na podobny krok zdecydował się sam dłużnik, składając własny wniosek o ogłoszenie upadłości do Sądu Rejonowego Katowice –Wschód w Katowicach, X Wydziału Gospodarczego. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygn. akt: KA1K/GU/238/2026.
- Czy PG SILESIA będzie w upadłości?
Obecnie oba wnioski o ogłoszenie upadłości PRZEDSIĘBIORSTWA GÓRNICZEGO „SILESIA” SP. Z O.O.dłużnika oraz wierzyciela oczekują na rozpoznanie Sądu w Katowicach. Należy jednak podkreślić, że złożenie wniosku przez zarząd spółki często stanowi działanie zabezpieczające, mające na celu dopełnienie ustawowych obowiązków w sytuacji zagrożenia niewypłacalnością. Wnioski te nie zostaną rozpatrzone natychmiast, bowiem pierwszeństwo, zgodnie z przepisami prawa restrukturyzacyjnego ma zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, które złożył pełnomocnik PG SILESIA.
- Możliwe scenariusze rozwoju
W najbliższym czasie możemy spodziewać się jednego z trzech scenariuszy. Pierwszy z nich zakłada uwzględnienie zażalenia dłużnika, co oznaczałoby utrzymanie i kontynuację postępowania restrukturyzacyjnego. Drugi scenariusz to oddalenie zażalenia i prawomocne umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego, co otworzy sądowi drogę do ogłoszenia upadłości spółki. W takim wypadku Sąd może zgodnie ze złożonym wnioskiem wydać postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika PRZEDSIĘBIORSTWA GÓRNICZEGO „SILESIA” SP. Z O.O.Trzecia droga zakłada, że mimo oddalenia zażalenia oraz prawomocnego umorzenia postanowienia restrukturyzacyjnego sąd negatywnie rozpatrzy wnioski o upadłość (może oddalić, odrzucić lub dokonać zwrotu wniosku), co skutkowałoby powrotem do funkcjonowania dłużnika w obrocie bez nadzoru sądowego, ale i bez ochrony przed wierzycielami.
- Jakie będą skutki ogłoszenia upadłości?
Otwarcie wywołuje szereg skutków, które mogą dotyczyć zarówno osoby dłużnika, jego majaku, umów i zobowiązań oraz prowadzonych postepowań sadowych, administracyjnych i sądowo administracyjnych oraz postepowań egzekucyjnych.
- Skutki co do osoby upadłego
Podstawowym skutkiem wobec dłużnika, jest nałożenie na niego określonych w ustawie obowiązków. M.in. jest to wskazanie i wydanie syndykowi całego swojego majątku oraz wszelkich dokumentów dot. działalności, majątku oraz rozliczeń upadłego. Upadły, będący przedsiębiorcą jest zobowiązany do występowania w obrocie pod dotychczasową nazwą z obowiązkowym dodatkiem „w upadłości”. Brak stosowania tego oznaczenia może skutkować odpowiedzialnością odszkodowawczą.
- Skutki co do majątku upadłego
Z dniem ogłoszenia upadłości majątek kopalni stanie się masą upadłości, która będzie służyć zaspokojeniu wierzycieli.W skład masy upadłości wchodzi co do zasady cały majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz majątek nabyty przez niego w toku postepowania upadłościowego. W skład masy upadłości obejmuje wyłącznie aktywa przysługujące upadłemu, a nie obejmuje pasywów.
Dłużnik PG „SILESIA”, z dniem ogłoszenia upadłości straci z mocy prawa prawo zarządu oraz możliwość korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym w skład masy upadłości.Zarząd nad majątkiem kopalni przejmie Syndyk wyznaczony przez Sąd Upadłościowy w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości dłużnika. Syndyk działa pod nadzorem sędziego-komisarza i wykonuje uprawnienia pracodawcy oraz organów zarządzających spółki.
Ponadto, po ogłoszeniu upadłości nie można obciążyć składników masy upadłości hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym zastawem skarbowym lub hipoteką morską w celu zabezpieczenia wierzytelności powstałej przed ogłoszeniem upadłości.
- Skutki dla zobowiązań upadłego
Zobowiązania pienienie upadłego (niewymagalne) staną się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości. Natomiast zobowiązania majątkowe niepieniężne upadłego z dniem ogłoszenia upadłości staną się zobowiązaniami pieniężnymi i również staną się wymagalne w tym dniu.
Odsetki od wierzytelności liczy się do dnia ogłoszenia upadłości. Oznacza to ze za czas od dnia ogłoszenia upadłości odsetki od wierzytelności nie biegną w stosunku do masy upadłości. Wyjątek od tej zasady stanowią odsetki od wierzytelności zabezpieczonych hipoteka, wpisem w regestrze, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym albo hipoteka morska. Takie odsetki mogą być zaspokajane tylko z przedmiotu zabezpieczania.
Wszystkie zobowiązania pieniężne kopalni, których termin płatności jeszcze nie zapadł, stają się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości, co pozwala syndykowi na całościowe rozliczenie długu.
- Skutki dla umów zawartych przez upadłego
Ogłoszenie upadłości dłużnika wywołuje doniosłe skutki w sferze stosunków zobowiązaniowych, wymuszając ich uporządkowanie oraz modyfikację w celu ochrony masy upadłości. Kluczowym e tym kontekście jest art. 84 ust. 1 prawa upadłościowego, zgodnie z którym postawienie umowy, której stroną jest upadły, uniemożliwiające albo utrudniające osiągnięcie celu postepowania upadłościowego jest bezskuteczne w stosunku do masy upadłości. Ponadto, na mocy art. 83 prawa upadłościowego, postanowienia umowy zastrzegające na wypadek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub ogłoszenia upadłości zmianę lub rozwiązanie stosunku prawnego, którego stroną jest upadł są nieważne.
Ustawa przyznaje syndykowi na podstawie art. 98 prawa upadłościowego, także prawo do odstąpienia od umowy wzajemnej, która nie została wykonana w całości lub części.
Z mocy prawa, z dniem ogłoszenia upadłości wygasają określone umowy, takie jak zawarte prze upadłego umowy zlecenia, komisu (gdy upadły był zleceniodawcą lub komitentem), umowy o zarządzanie papierami wartościowymi upadłego, umowa agencyjna czy użyczenia, o ile przedmiot tych ostatnich nie został jeszcze wydany. Wygasają również umowy kredytu, jeśli kredytodawca do dnia ogłoszenia upadłości nie przekazał środków pieniężnych do dyspozycji upadłego.
W odniesieniu do trwałych stosunków prawnych, takich jak najem czy dzierżawa nieruchomości upadłego, ogłoszenie upadłości co do zasady wiąże strony, o ile przedmiot umowy został wydany przed dniem ogłoszenia upadłości, z zastrzeżeniem szczególnych rygorów dotyczących rozliczania czynszu pobranego z góry.
Jednocześnie ustawodawca wyłącza wpływ upadłości na ciągłość umów o prowadzenie rachunków bankowych, umów dot. rachunku papierów wartościowych i ubezpieczeń majątkowych, co ma na celu zapewnienie elementarnej funkcjonalności przedsiębiorstwa dłużnika w toku postępowania.
- Skutki dla prowadzonych postępowań sądowych, sadowo administracyjnych i administracyjnych oraz egzekucyjnych
Na mocy samego prawa, z dniem ogłoszenia upadłości, wszystkie postępowania egzekucyjne skierowane do majątku dłużnika zostają zawieszone. Jest to stan przejściowy, który trwa do momentu uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Gdy to nastąpi, zawieszone postępowania podlegają umorzeniu z mocy prawa. Warto zauważyć, że organ egzekucyjny (komornik lub organ administracyjny) ma obowiązek wydać postanowienie stwierdzające to umorzenie, jednak ma ono jedynie charakter deklaratoryjny tj. potwierdza stan, który zaistniał już wcześniej na mocy ustawy.
Kto występuje w roli strony?
Zgodnie z art. 144 ust. 1 prawa upadłościowego, od momentu ogłoszenia upadłości wszelkie postępowania sądowe, administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczynane i prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu. Oznacza to, że syndyk wstępuje w miejsce upadłego. Co istotne, syndyk działa w imieniu własnym, ale na rzecz upadłego (jako tzw. zastępca pośredni). To on staje się stroną w znaczeniu formalnym, co ma na celu zapewnienie, że wynik procesu będzie służył zaspokojeniu ogółu wierzycieli, a nie tylko interesom dłużnika.
Wyjątki od reguły
Ustawodawca przewidział jednak sytuacje, w których upadły zachowuje prawo do samodzielnego występowania przed organami. Dotyczy to przede wszystkim spraw o charakterze osobistym, które nie wpływają bezpośrednio na masę upadłości w sposób uszczuplający fundusze dla wierzycieli.
Wspomniany w tekście art. 144 ust. 3 prawa upadłościowego wskazuje, że zasady o wyłącznej legitymacji syndyka nie stosuje się do postępowań w sprawach o należne od upadłego alimenty oraz renty z tytułu odpowiedzialności za uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia, utratę żywiciela lub zamianę uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę. W takich sprawach to upadły występuje jako strona, zarówno w znaczeniu formalnym jak i materialnym. Syndyk natomiast może żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.
